DE TIJDLIJN DER
TWEEDE WERELDOORLOG

SEPTEMBER 1943

TERUG

 

00-09-1943:
- (NL) Eind September 1943 dient de leider van de Nederlandsche Landstand (Evert Jan Roskam) zijn ontslag in nadat zijn medeplichtigheid aan de financiŽle malversaties van 'hoofdstafleider', O.F.J. Damave, was gebleken.
- De Gestapo rolt de Berlijnse illegale groep Die Europaische Union op. Deze groep met onder anderen prof.dr. Robert Havemann stelde zich ten doel contacten te onderhouden met buitenlandse dwangarbeiders.
- Ingebruikneming van KL-Klooga in Estland (SS-Arbeitslager), in de herfst van 1944 opgeheven. De gevangenen worden dan naar KL-Stutthof geevacueerd.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

 

 

01-09-1943:
Woensdag
- Het Russische 5e Leger neemt Dorogobuzh (Rusland) in.
- Het Duitse hospitaalschip Strassburg loopt, in Het Kanaal, op een mijn en wordt aan de grond gezet, zij is zo zwaar beschadigd dat zij wordt afgeschreven.
- Het Italiaanse Kabinet van Badoglio stuurt de geallieerden een bericht dat de wapenstilstandsvoorwaarden worden geaccepteerd.
- Het Japanse schip Nankai Maru wordt, in de Stille Oceaan, tot zinken gebracht door de Amerikaanse onderzeeboot USS Pompano.
- Bij de Nieuwe Hebriden wordt de Japanse onderzeeboot I-182 door de Amerikaanse torpedobootjager USS Wadsworth tot zinken gebracht.
- De Amerikaanse Task Force 76 vertrekt, met de Australische 9e Infanteriedivisie invasiestrijdmacht aan boord, van Milne Bay (Nieuw Guinea) naar Lae (Nieuw Guinea).
- Amerikaanse vliegtuigen vallen Alexishafen en Madang (Nieuw Guinea) aan.
- Mandalay (Birma) wordt door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

02-09-1943:
Donderdag
- Voortzetting van besprekingen van Roosevelt en Churchill te Washington.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

03-09-1943:
Vrijdag
- De Geallieerden landen bij Reggio, tegenover Messina, op het Italiaanse vasteland. (Montgomery's 8e leger vormt vanuit SiciliŽ een bruggehoofd in CalabriŽ. Dit gebeurt zonder tegenstand omdat de Duitsers in Zuid-ItaliŽ het bevel hebben gekregen zich terug te trekken).
- Ondertekening van de (voorlopige) wapenstilstandsvoorwaarden door ItaliŽ (Badoglio) te Siracusa op SiciliŽ.
- Russische troepen steken de Desna over langs een front van 100 kilometer.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

04-09-1943:
Zaterdag
- Stalin ontvangt de voornaamste metropolieten van de Russisch-Orthodoxe kerk, hij geeft toestemming weer een patriarch te kiezen.
- De Geallieerden landen ten oosten van Lae.
- De Australiers landen op Nieuw-Guinea.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

05-09-1943:
Zondag
- (BelgiŽ) 63 Amerikaanse bommenwerpers vallen Gent (BelgiŽ) aan.
- Het Russische Zuidwestelijke Front neemt Artemovsk (Rusland) in.
- In de nacht vallen de Britten, met 605 vliegtuigen, Mannheim en Ludwigshafen (Duitsland) aan.
- Het konvooi OG 93 / KMS 26 vertrekt van Liverpool (Engeland) naar Gibraltar.
- In ItaliŽ worden Civitavecchia, Viterbo en Grazzanise door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen.
- In de Stille Oceaan wordt het Japanse schip Hokusho Maru door de Amerikaanse onderzeeboot USS Albacore tot zinken gebracht.
- De Japanse posities rond Nadzab (Nieuw Guinea) worden door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen.
- De Amerikaanse 503rd Parachute Infantry Regiment wordt bij Nadzab (Nieuw Guinea) gedropt, McArthur bekijkt de landingen uit een meevliegende B-17 bommenwerper.
- In Nieuw Guinea krijgen Japanse troepen de order om naar Finschhafen te trekken.
- De Japanse posities nabij Lae (Nieuw Guinea) worden, tijdens de landing van Australische troepen nabij Lae, door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen.
- Op New Britain (Bismarckarchipel) wordt Gasmata door Australische vliegtuigen aangevallen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

06-09-1943:
Maandag
- (BelgiŽ) In BelgiŽ worden de jaarklassen 1920 en 1921 voor verplichte arbeid in Duitsland opgeropen.
- Sjerniakhowsky's 60e leger verovert Konotop.
- Aanval op Salerno.
- Aanval op Spitsbergen; de 'Tirpitz' en de 'Scharnhorst' vallen geallieerde kolen- en laadinstallaties aan.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

07-09-1943:
Dinsdag
- (NL) De 'hoofdstafleider' van de Nederlandsche Landstand, O.F.J. Damave, wordt voor fraude gearresteerd (zie ook 00-09-1943).
- (BelgiŽ) Een bombardement op Brussel eist 200 doden en 600 zwaargewonden, 1.200 gebouwen worden vernield.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

08-09-1943:
Woensdag
- Hr.Ms. Johan Maurits van Nassau arriveert te Liverpool (zie 30-08-1943).
- (BelgiŽ) Arrestatie van honderden Joden in Antwerpen en Brussel; na hun aanhouding worden ze naar de Dossinkazerne in Mechelen gebracht.
- Stalino en Krasnoarmenskoye worden door het Rode Leger bevrijd.
- ItaliŽ capituleert. Eisenhower en Badoglio maken de capitulatie van ItaliŽ bekend. (De Duitsers bezetten het noorden en kuststellingen met het oog op geallieerde landingen).
- Hitler gelast het Italiaanse leger te ontwapenen (Fall Achse).
- Het Britse 8e leger landt bij Pizzo in de Golf van Eufemia.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

09-09-1943:
Donderdag
- Van deze datum tot 11-09-1943 neemt Hr.Ms. Flores deel aan operatie 'Avalanche', in de Bocht van Salerno.
- Het Amerikaanse 5e leger van generaal Mark Clark en het Britse 10e korps landen in de golf van Salerno, ten zuiden van Napels, en bij Tarente, in de hiel van ItaliŽ.
- Bakmach veroverd.
- Badoglio telegrafeert Hitler over de hopeloze militaire situatie waarin ItaliŽ zich bevindt en over zijn verzoek aan de geallieerden om een wapenstilstandsovereenkomst te sluiten, dit betekent het formele einde van het verdrag van de Asmogendheden.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

10-09-1943:
Vrijdag
- In Noord-ItaliŽ capituleren de Italiaanse troepen voor de Duitsers.
- Het Britse 8e leger bezet Tarente.
- Na hevige gevechten bezetten Duitse luchtlandingstroepen, onder leiding van maarschalk Kesselring, Rome.
- De Duitsers trekken via Corsica 25.000 man terug van SardiniŽ naar ItaliŽ. 7000 Franse-, en Amerikaanse troepen landen begin oktober in Corsica.
- Mariupol valt in Russische handen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

11-09-1943:
Zaterdag
- Tijdens operatie 'Avalanche', in de Bocht van Salerno, wordt door een Duitse luchtaanval Hr.Ms. Flores aanzienlijk beschadigd. Twee bommen ontploften, bijna gelijktijdig, de ene vlak voor bakboords-boeg en de andere vlak naast stuurboords-achterzijde. Zij wordt ongeveer ťťn meter uit het water gelicht en om haar lengte-as verwrongen, waardoor aan de machinekamer, stuurkamer en inventaris schade ontstaat. Omdat door dit voorval de gevechtswaarde belangrijk heeft ingeboet, moet men zich van het strijdtoneel terugtrekken om, behoedzaam koersend, naar Palermo op te stomen, alwaar zij van 12-09-1943 tot 26-09-1943 werd gerepareerd.
- Geallieerde landingen bij Tarente.
- Salammaua op Nieuw-Guinea door Amerikaanse en Australische tropen heroverd.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

12-09-1943:
Zondag
- Hr.Ms. Flores komt aan te Palermo en wordt meteen in reparatie genomen. Op 26-09-1943 is zij weer gereed.
- Duitse troepen doen een flinke tegenaanval rond Salerno en bedreigen het geallieerde bruggenhoofd.Ze worden gered door luchtaanvallen en hevige artilleriebeschietingen.
- SS-troepen van luitenant-kolonel Otto Skorzeny redden Mussolini uit zijn gevangenschap in een klein intersporthotel op de Gran Sasso in de Abruzzen.
- De ondergrondse partijen in ItaliŽ vormen een Comitť voor de Nationale Bevrijding, het eist het aftreden van de koning, dit is het begin van de periode van de Resistenza (verzet).
- De Vrije Fransen landen op Corsica, dat door Italiaanse troepen bezet wordt.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

13-09-1943:
Maandag
- Zware Duitse aanvallen op het geallieerde bruggehoofd bij Salerno scheppen een kritieke situatie, deze wordt overwonnen door luchtlandingen van de paratroepen onder leiding van generaal-majoor Ridgway.
- Tsjang K'ai-sjek gekozen tot president van de Republiek China.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

14-09-1943:
Dinsdag
- (BelgiŽ) Kapitein Cassaert ontsnapt tijdens zijn proces uit het Justitiepaleis van Berlijn. Na een lange tocht vol gevaren bereikt hij Belgie.
- Ontmoeting van Hitler en Mussolini op het Fuhrerhauptquartier te Rastenburg.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

15-09-1943:
Woensdag
- Op Kos landen Britse speciaale troepen.Kos is de springplank voor een offensief tegen het Duitse bolwerk Rhodos.
- Mussolini roept plechtig de republiek van Salo uit, het is niet meer dan een Duits marionettenstaatje.
- Mussolini richt de Fascistische Partij weer op.
- Oprichting van het KL-Lauen (Litouwen). Dit kamp had 14 buitencommando's voor mannen en vrouwen. Evacuatie van de gevangenen in juli 1944 voornamelijk naar Dachau.
- Ingebruikneming van het KL-Vaivara in Estland, ongeveer 10 buitencommando's voor mannen en vrouwen zijn bekend.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

16-09-1943:
Donderdag
- (NL) Met een smaldeel verlaat Hr.Ms. Johan Maurits van Nassau Liverpool om het Spaanse s.s. "Habana" te onderscheppen.
- Lae in geallieerde handen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

17-09-1943:
Vrijdag
- De Sovjets nemen Brjansk in.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

17/18-09-1943:
Vrijdag / Zaterdag
- De Duitsers trekken terug uit Salerno en de Geallieerden zetten de achtervolging in.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

18-09-1943:
Zaterdag
- Succesvolle ontwikkeling van de aanvallen van de Russische troepen in de richting van Kiew, Saporosje, Melitopol, Dnjepropetrowsk, Poltawa, Krasnograd, Smolensk, Roslawi en Noworossiisk.
- Begin van de speciale missie (onder codenaam Macmis) van de Britse officier Fitzroy Maclean naar de partizanen van Tito. De dropping van deze groepen geschiedt in het reeds bevrijde gebied in westelijk Bosnie
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

19-09-1943:
Zondag
- Hr.Ms. Johan Maurits van Nassau krijgt het Spaanse s.s. "Habana" in zicht (zie 16-09-1943), waarna een motorsloep met een enterploeg naar het Spaanse schip wordt gezonden. De aanhouding verloopt zonder bijzondere incidenten en enkele uren later neemt de Britse kruiser "HMS Carnavon Castle" de bezetting over.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

20-09-1943:
Maandag
- In de nacht wordt het Duitse schip Antje Fritzen, in de Noordelijke IJszee, door de Russische torpedoboot TKA-15 tot zinken gebracht.
- De Russen nemen Velizh (Rusland) in.
- De U-346 gaat in de Baltische Zee, door een duikongeluk, verloren.
- Duitse troepen landen op Cephalonia (Griekenland) en vallen het Italiaanse garnizoen aan.
- De Duitsers vallen, bij Split (JoegoslaviŽ), de partizanen van Tito aan.
- Nabij Taranto (ItaliŽ) loopt het Britse schip Almenara op een mijn en zinkt.
- De Italiaanse onderzeeboot Cagni geeft zich over in Durban (Zuid-Afrika).
- Het Britse schip St Usk wordt, in de Atlantische Oceaan, door de U-161 tot zinken gebracht.
- In de Atlantische Oceaan wordt het Britse fregat HMS Lagan, door de U-270,  zo zwaar beschadigd dat zij van de sterkte wordt afgeschreven.
- De U-238 brengt het Amerikaanse schip Theodore Dwight Weld in de Atlantische Oceaan tot zinken.
- Het Amerikaanse schip Frederick Douglass wordt, in de Atlantische Oceaan, door de U-645 tot zinken gebracht.
- De U-305 brengt, in de Atlantische Oceaan, de Canadese torpedobootjager HMCS St Croix tot zinken.
- In de Atlantische Oceaan wordt de U-338 door het Canadese korvet HMCS Drumheller tot zinken gebracht.
- Nabij de Koerillen wordt de Japanse kanonneerboot No. 2 Katsura Maru door de Amerikaanse onderzeeboot USS S-28 tot zinken gebracht.
- In de Stille Oceaan wordt het Japanse schip Notoro door de Amerikaanse onderzeeboot USS Haddock getorpedeerd.
- De Japanse troepen op het eiland Sagekarasa (Solomoneilanden) worden geŽvacueerd.
- Boram en Wewak (Nieuw Guinea) worden door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen.
- Op het eiland Timor (Oost-IndiŽ) wordt Penfoei door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen.
- Kunming (China) wordt door Japanse vliegtuigen aangevallen.
- Naba en Sagaing (Birma) worden door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

21-09-1943:
Dinsdag
- Russische troepen bereiken de Dnjepr.
- Australische commando's kanoŽn naar de haven van Singapore en brengen 2 Japanse transportschepen tot zinken.
- Het eiland Arundel van de Solomon-eilandengroep in Amerikaanse handen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

21/22-09-1943:
Dinsdag / Woensdag
- Aanval op de 'Tirpitz' door Britse dwerg-onderzeeŽrs.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

21/30-09-1943:
Dinsdag / Donderdag
- Het Centraal-, Woronezj-, Steppe- en Zuidwest-Front steken, langs een linie van meer dan 450 kilometer, op meerdere plaatsen de Dnjepr over.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

22-09-1943:
Woensdag
- Op deze datum loopt Hr.Ms. Johan Maurits van Nassau Dakar binnen om olie te laden, maar de Fransen willen deze niet afgeven omdat zij opdracht hebben een schip van olie te voorzien met de naam "Ribble". Aan boord begrijpt men dan dat in de Britse codeboeken de naam "Ribble" nog niet gewijzigd is (Hr.Ms. Johan Maurits van Nassau is ex "HMS Ribble"). Na dit misverstand te hebben opgehelderd verkrijgt men alsnog olie. Als vlaggeschip van een divisie escorteschepen, waaronder ook Hr.Ms. Friso, worden vervolgens enige konvooien begeleid in de Middellandse Zee.
- De japanners op het schiereiland Huon worden belaagd door geallieerde landingen en beschietingen vanuit zee.
- De 78ste divisie van het 8ste leger landt in Bari. De Britten rukken op en veroveren 5 dagen Foggia en het waardevolle vliegveld.
- Het 13e sovjetleger steekt ten zuiden van Kiew de Dnjepr over en vormt er stap voor stap bruggenhoofden.
- Britse minionderzeeŽrs vallen een Duits vlooteskader aan bij het Altenfjord in Noorwegen en verlammen de Tirpitz.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

23-09-1943:
Donderdag
- Mussolini kondigt de vorming aan van de Italiaanse Sociale republiek in Noordwest-ItaliŽ. Deze republiek draagt de macht over bepaalde gebieden echter over aan Duitsland.
- Einde van Joodse opstand in het getto van Warschau, wanneer alle leven in bloed is gesmoord; deze begon op 19 april.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

24-09-1943:
Vrijdag
- Het Russische Voronezh Front neemt Borispol (Rusland) in.
- In Frankrijk vallen Amerikaanse bommenwerpers Beauvais (met 66 stuks) en Evreux (met 71 stuks) aan.
- In Griekenland stelt de Duitse 22e Infanteriedivisie een "kampfgruppe" (gevechtsgroep) samen, voor een aanval op het eiland Kos.
- Duitse troepen landen op Korfu (Griekenland) en vallen het Italiaanse garnizoen aan.
- Nabij Korfu (in de Adriatische Zee) wordt de Italiaanse torpedoboot Stocco door Duitse vliegtuigen tot zinken gebracht.
- Pisa (ItaliŽ) wordt door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen.
- Onder druk van plaatselijke strijders verlaten de Duitsers Ghisonaccia (Corsica) als basis voor een evacuatie door de lucht.
- Het konvooi MKS 26 vertrekt van AlexandriŽ (Egypte) naar Gibraltar.
- Het Amerikaanse vliegveld op het eiland Vella Lavella (Solomoneilanden) wordt operationeel.
- Het Japanse vliegdekschip Taiyo wordt, nadat zij nabij Japan door de Amerikaanse onderzeeboot USS Cabrilla is beschadigd, naar Yokosuka (Japan) gesleept.
- Het Amerikaanse schip Elias Howe wordt, in de Indische Oceaan, door de Japanse onderzeeboot I-10 tot zinken gebracht.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

25-09-1943:
Zaterdag
- Tijdens het aanhoudende sovjetoffensief wordt Smolensk heroverd. Legergroep mitte trekt zich al enigszins wanordelijk terug.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

26-09-1943:
Zondag
- Russische legereenheden bereiken op enige plaatsen de Dnjepr.
- Ontsnappingsroute door Deense verzetsbeweging georganiseerd. Ongeveer 7.500 joden weten te ontvluchten.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

27-09-1943:
Maandag
- (NL) Het Parool maakt melding van gaskamers in concentratiekampen.
- De geallieerden naderen Napels, op dat moment breekt in deze stad een antifascistische opstand uit.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

28-09-1943:
Dinsdag
- Van deze datum tot 04-10-1943 begeleidt Hr.Ms. Soemba een konvooi tussen Bizerta en Palermo, waarna zij koers zet naar AlexandriŽ.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

29-09-1943:
Woensdag
- (NL) Eerste "Silbertannemoord" (Meppel).
- (NL) Laatste grote jodenrazzia in Amsterdam. 10.000 personen, waaronder de voorzitters van de Joodsche Raad opgepakt.
- (BelgiŽ) Jean Cassaert komt in BelgiŽ aan (zie 14-09-1943).
- In Italie valt Foggia.
- Badoglio tekent de wapenstilstand.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

30-09-1943:
Donderdag
- In de Noordelijke IJszee wordt het Russische schip Arkhangelsk door de U-960 tot zinken gebracht.
- Het Russen heroveren Krichev (Rusland).
- De Deens-Joodse atoomspecialist Niels Bohr weet, in een vissersboot, van Denemarken naar Zweden te ontsnappen. Van Zweden reist hij door naar Amerika alwaar hij zich bij het "Manhattanproject" aansloot.
- Uit Groot-BrittanniŽ vertrekt een marine-gevechtsgroep, met een garnizoen aan boord, om een Brits vliegveld op de Azoren te openen.
- Britse afgevaardigden, in Portugal, stellen Salazar een deadline om het (ongeratificeerde) Engels-Portugees verdrag voor het gebruik van vliegvelden op de Azoren, te tekenen.
- De Amerikanen nemen Avellino (ItaliŽ) in.
- Badoglio vormt, op Malta, een nieuw Italiaans oorlogskabinet.
- In de Middellandse Zee brengt de Britse onderzeeboot Sibyl de Duitse mijnenveger M-7022 tot zinken.
- Noordelijk van North-Carolina (Amerika) zinkt de Amerikaanse kustwachtkotter USS Wilcox.
- De Amerikaanse onderzeeboot USS Pogy brengt, in de Stille Oceaan, het Japanse schip Maebashi Maru tot zinken.
- Nabij het eiland Vella Lavella (Solomoneilanden) vallen Japanse vliegtuigen de Amerikaanse scheepvaart aan, het Amerikaanse landingsschip USS LST-334 wordt hierbij beschadigd.
- Amerikaanse vliegtuigen vallen Kahili, op het eiland Bougainville (Solomoneilanden), aan.
- Op het eiland Siquijor (Filippijnen) levert de Amerikaanse onderzeeboot USS Bowfin voorraden af en neemt evacuees aan boord.
- De Japanse onderzeebootjager No. 3 Shosei Maru wordt, nabij Japan, door de Amerikaanse onderzeeboot USS Harder tot zinken gebracht.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

 

TERUG