DE TIJDLIJN DER
TWEEDE WERELDOORLOG

MEI 1943

TERUG

 

00-05-1943:
- (NL) In mei 1943 wordt te Amersfoort, door de PTT-ambtenaar Jan Thijssen, de Raad Van Verzet (RVV) opgericht, Gerben Wagenaar wordt voor de illegale CPN opgenomen in de top van de RVV.
- In mei 1943 begint de slag om de Atlantische Oceaan zich in het voordeel van de geallieerden te ontwikkelen; vernietiging van 38 U-boten in de noordelijke Atlantische Oceaan.
- Oprichting van de Service National Maquis (SNM) door Henry Frenay, hoofd van de Mouvement Combat.
- Eerste bijeenkomst van de Franse Nationale Verzetsraad (Conseil National de la Resistance) onder leiding van Jean Moulin te Parijs. Dit orgaan wenste generaal de Gaulle als leider te aanvaarden.
- Derde Sauckel-actie in Frankrijk.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

 

 

01-05-1943:
Zaterdag
- Politiestandrecht in heel Nederland afgekondigd door Rauter (Duitse patrouilles openen het vuur op groepen mensen. Stakers worden willekeurig gearresteerd en velen overgebracht naar kamp Vught). Opheffing op 15 mei. Er zijn dan 80 doodvonnissen voltrokken en 95 man op straat doodgeschoten, 400 ernstig gewonden.
- Het militaire bestuur van Sumatra (Nederlands IndiŽ), dat werd geleid vanuit Singapore, wordt gevestigd in Fort de Kock.
- De Duitsers worden verdreven uit Jefna.
- Stalin's dagorder: Alleen de onvoorwaardelijke capitulatie van Duitsland zal tot vrede in Europa leiden.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

02-05-1943:
Zondag
- (NL) Totaal 27 Nederlandse burgers worden ter dood gebracht wegens misdrijven tegen het politiestandrecht.
- (BelgiŽ) Tijdens een toespraak bedreigt Degrelle het verzet. Hij maakt bekend dat de laatste maanden 508 Belgen door de Duitsers zijn gefusilleerd.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

03-05-1943:
Maandag
- (NL) De stakingen zijn nagenoeg gebroken.
- (NL) Minister-president Gerbrandy spoort aan de wegvoering van ex-miliairen te verhinderen.
- De Amerikaanse commandant in Europa, generaal Frank Andrews, komt bij een vliegtuigongeluk om het leven. Hij wordt opgevolgd door generaal Jacob Devers.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

03/13-05-1943:
Maandag / Donderdag
- De slag om TunesiŽ.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

04-05-1943:
Dinsdag
- (NL) De rust lijkt weer terug in Nederland, opnieuw wordt een aantal doodvonnissen ten uitvoer gebracht als gevolg van de staking.
- (NL) Verplichte arbeidsinzet voor studenten. 3.600 Nederlandse studenten worden via het kamp Ommen naar Duitsland vervoerd.
- Hitler bespreekt operatie 'Citadel' met Kluge, Manstein, Zeitler en Guderian.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

05-05-1943:
Woensdag
- (NL) Rauter bepaalt dat alle studenten zich binnen 24 uur moeten melden om te gaan werken in Duitsland.
- Mussolini houdt een rede waarin hij zegt dat miljoenen Italianen aan de Afrikaziekte lijden. Al hun verlangen en begeren gaan er naar uit, naar Afrika terug te keren. En wij zuller er terugkeren!
- Zware geallieerde luchtaanval op het gebied rond Bizerta en Tunis.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

06-05-1943:
Donderdag
- (NL) Een aantal studenten dat geweigerd heeft de loyaliteitsverklaring in te vullen wordt overgebracht naar Kamp Ommen.
- (NL) Alle Nederlandse mannen van 18 tot 35 jaar worden verplicht zich bij een arbeidsbureau te melden (Jaarklassen actie).
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

07-05-1943:
Vrijdag
- (NL) Eerste groep ex-militairen moet zich aanmelden voor krijgsgevangenschap in Duitsland.
- (NL) Alle mannen van 18 tot 35 jaar moeten zich met het oog op de Arbeitsinzet aanmelden bij de gewestelijke arbeidsbureaus.
- (BelgiŽ) In een brief aan Eggert Reeder, hoofd van het militaire bestuur, schrijft Hendrik Elias: "We hebben geen eigen Legioen, het legioen is maar een afdeling der Waffen-SS en wordt door velen aangevoeld als een nood gedwongen en spijtige toegeving aan het particularisme der Vlamingen". Maar dit wordt nooit in het openbaar gezegd.
- Britse troepen (De Britse 7e pantserdivisie) trekken in de vroege ochtend Tunis binnen. Amerikaanse en Franse troepen (De Amerikaanse 34e divisie) veroveren de marinebasis Bizerta. Alle Duitsers zijn nu uit Noord-Afrika verdreven of gevangen genomen (252.000 Duitsers en Italianen worden krijgsgevangen gemaakt).
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

07/10-05-1943:
Vrijdag / Maandag
- (NL) Verplaatsing van de zetel van de Hoge Raad naar Nijmegen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

08-05-1943:
Zaterdag
- In BelgiŽ verwijt generaal von Falkenhausen de secretaris-generaal gebrek aan samenwerking, van de Belgen die werden opgeroepen om in Duitsland te gaan werken is 60% ondergedoken.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

09-05-1943:
Zondag
- In het Middellandse-Zeegebied nemen geallieerde troepen 50.000 Duitse en Italiaanse troepen gevangen onder wie 4 generaals bij Kaap Bon.(Kaap Bon op 10-05).
- Het Spaanse staatshoofd Franco roept op tot vrede omdat de oorlog een punt heeft bereikt waarop geen van de oorlogvoerenden zijn tegenstander nog kan vernietigen.
- Opstelling van de eerste Poolse divisie (o.l.v.Taden Kostjussjko) in het Russische leger.
- 7.25 uur, een staakt-het-vuren voor geheel Afrika wordt afgekondigd. Einde van de strijd in Noord-Afrika.
- In Birma ontruimen Britse en Indische troepen de basis Boethedaoeng aan de Majoe met de grens van Bengalen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

10-05-1943:
Maandag
- De Duitsers accepteren de geallieerde eis tot onvoorwaardelijke overgave voor de troepen bij Kaap Bon, (TunesiŽ) 25.000 man geven zich over onder wie de Duitse generaal J. von Arnim en de Italiaanse generaal Messe.
- Guderian bespreekt de produktie van de Panther-tank.
- De Japanners verminderen de verdediging op Attu.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

11-05-1943:
Dinsdag
- (BelgiŽ) Fraiteur, Raskin en Bertulot, de drie verzetsstrijders die verantwoordelijk waren voor de moord op Paul Colin worden opgehangen.
- Amerikaanse troepen (de 7e divisie) landen in de Grote Oceaan op het Aleoeteneiland Attu.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

12-05-1943:
Woensdag
- (NL) In Nederland moet de jaarklasse 1921 zich bij de arbeidsbureaus melden.
- Generaal von Arnim geeft zich over, dit is het einde van het Afrika-Korps. De Britten namen tijdens hun offensieven in Noord-Afrika sedert 12 oktober 1942 meer dan 335.000 Duitsers en Italianen gevangen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

12/27-05-1943:
Woensdag / Donderdag
- In Washington begint de Trident conferentie, (tweede conferentie van Washington), tussen Roosevelt, Churchill en de verenigde Chefs van Staven. Streefdatum voor Overlord wordt op 01-05-44 gesteld.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

13-05-1943:
Donderdag
- (NL) Via Nederlandse kranten wordt bekend gemaakt dat alle radiotoestellen geconfisqueerd worden. Ze moeten worden ingeleverd bij politiebureaus of postkantoren.
- Generaal Messe, opperbevelhebber van de Italiaanse troepen in Noord-Afrika capituleert.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

14-05-1943:
Vrijdag
- (NL) Gemengd gehuwde Joden in Westerbork worden voor de keuze gesteld: sterilisatie of deportatie.
- Het verzet in het getto van Warschau verschiet haar laatste kogels, de opstand is ten einde. De afgelopen 10 dagen hebben de nazi's 70.000 joden in het ghetto van Warschau geliquideerd. Van de 56.000 die zich overgaven zijn er 7.000 ter plekke neergeschoten, de overigen zijn naar concentratiekampen gevoerd.
- De Geallieerden blokkeren het eiland Pantelleria in de straat van SiciliŽ.
- Geallieerde bommenwerpers bombarderen de Duitse havenstad Kiel.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

15-05-1943:
Zaterdag
- (NL) Illegaal wordt in Nederland de Federatie van Omroepverenigingen opgericht. Voorzitter wordt J.B. Broeksz (VARA), secretaris W. Vogt (AVRO).
- (NL) Opheffing van het Politiestandrecht in Nederland (ingevoerd op 1 mei 1943), er zijn dan 80 doodvonnissen voltrokken en 95 man op straat doodgeschoten, 400 ernstig gewonden.
- (NL) Met ingang van 21 mei zullen geen Joden meer in Amsterdam mogen verblijven (behalve in het Spergebied).
- De Amerikaanse generaal MacArthur wordt opperbevelhebber van de troepen in de Stille Oceaan.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

16-05-1943:
Zondag
- (NL) Kerkelijk afkondigingen naar aanleiding van de April-Meistakingen.
- Operatie Chastise: Lancasters voeren een aanval uit op de dammen van het Ruhr-gebied (deze dammen leveren electriciteit en water aan het Ruhrgebied) met bommen met de naam Unkeep, de bommen wogen 9.250 pond waarvan 6.600 pond explosieven de bommen moesten op een hoogte van 18 meter losgelaten worden op niet meer dan 410 en 375 meter voor de dammen en de vliegtuigen moesten perfect horizontaal vliegen aan 330 km/u. De eerste golf van 9 vliegtuigen vernietigt de MŲhne-dam en de Eder-dam, een tweede van 5 de dam bij Sorpe, die slechts licht beschadigd werd en een derde van 5 geeft bescherming. De operatie was uiterst geheim.
- De opstand in het getto van Warschau is voorbij. Rond 14.000 joden zijn gesneuveld, 22.000 afgevoerd naar vernietigingskampen en 20.000 naar werkkampen.
- De SS blaast de grote synagoge in Warschau op, de sporen van de bloedige onderdrukking van de opstand worden zorgvuldig uitgewist.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

17-05-1943:
Maandag
- (NL) IJmuiden (Nederland) wordt door 10 Amerikaanse bommenwerpers (die allen verloren gingen door botsingen, flak en jachtvliegtuigen) aangevallen.
- In de Noordelijke IJszee wordt het Duitse schip Eurostadt door de Russische onderzeeboot S-56 tot zinken gebracht.
- Tijdens Operation Chastise (de officiŽle naam voor de aanvallen op Duitse dammen op 17 mei 1943, uitgevoerd door het Britse Squadron 617 met speciale "stuiterbommen") vernietigen de Britten de Mohne dam en de Eder dam, en vallen, zonder succes de Sorpe dam en Ennepe dam (of mogelijk de Bever dam) aan. 8 Bommenwerpers worden bij deze operatie neergehaald en 53 van de 133 bemanningsleden komen bij deze operatie om het leven.
- In Frankrijk vallen de Amerikanen Bordeaux (met 34 bommenwerpers) en Lorient (met 118 bommenwerpers) aan.
- De Britten doen, met 13 vliegtuigen, een aanval op het vliegveld van Caen (Frankrijk).
- In Het Kanaal brengen Britse vliegtuigen de Duitse mijnenveger M-414 en het Duitse patrouillevaartuig V-1106 tot zinken.
- Konvooi ONS 8 vertrekt van Liverpool (Engeland) naar Halifax (Canada).
- In de nacht vallen de Duitsers, met 89 vliegtuigen (waarvan er 6 verloren gaan), Cardiff (Engeland) aan.
- Een brand op de Spaanse marinebasis van El Ferrol beschadigd drie Spaanse kruisers en twee Spaanse torpedobootjagers.
- Konvooi KMS 14 vertrekt van Gibraltar naar Bone (AlgerijŽ).
- Konvooi KMS 14X vertrekt van Gibraltar naar AlexandriŽ (Egypte).
- Het Britse schip Aymeric wordt, in de Atlantische Oceaan, door de U-657 tot zinken gebracht.
- Het Britse fregat HMS wale, in de Atlantische Oceaan, tot zinken gebracht.
- In de Atlantische Oceaan wordt de U-646 door Britse vliegtuigen tot zinken gebracht.
- In de Atlantische Oceaan wordt de U-954 door Britse oorlogsschepen tot zinken gebracht.
- In de Zuidelijke Atlantische Oceaan wordt de U-128 door Amerikaanse vliegtuigen beschadigd en daarna door de Amerikaanse torpedobootjagers USS Moffett en USS Jouett tot zinken gebracht.
- In de Stille Oceaan wordt het Japanse schip England Maru door de Amerikaanse onderzeeboot USS Grayback tot zinken gebracht.
- Wau, op Nieuw Guinea, wordt door Japanse vliegtuigen aangevallen.
- Gasmata en Gloucester op New Britain (Bismarckarchipel) worden aangevallen door Amerikaanse vliegtuigen.
- Het eiland Timor (Oost IndiŽ) wordt door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen.
- Het Japanse schip Woosung Maru zinkt nabij Honshu (Japan).
- Kangaung (Birma) wordt in de nacht aangevallen door Britse vliegtuigen.
- In de Indische Oceaan wordt het Britse schip Northmoor door de U-198 tot zinken gebracht.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

18-05-1943:
Dinsdag
- De Japanners vallen de Chinezen aan over de rivier de Jangtse.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

19-05-1943:
Woensdag
- (NL) Seyss-Inquart houdt een toespraak in Hengelo. Hierin neemt hij afstand van het standpunt der kerken en wijst hij op de verdeeldheid in het verzet.
- (NL) Kerkelijk protest tegen het steriliseren van gemengd-gehuwde joden.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

20-05-1943:
Donderdag
- (NL) Het Nederlandse schip Benakat wordt, in de Atlantische Oceaan, door de U-197 tot zinken gebracht.
- In de nacht vallen Russische schepen Feodosia en Alushta (beide in de OekraÔne) aan.
- Konvooi OG 90 / KX 10 vertrekt van Liverpool (Engeland) naar Gibraltar.
- Konvooi OS 48 / KMS 15 vertrekt van Liverpool (Engeland) naar Freetown (Sierra Leone) en Gibraltar.
- Grosseto (ItaliŽ) wordt door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen.
- In de Middellandse Zee brengt de Britse onderzeeboot HMS Sickle de U-303 tot zinken.
- Nabij Cape Bon (TunesiŽ) raakt de Britse mijnenveger Fantome een mijn en wordt hierbij zeer zwaar beschadigd.
- Het Italiaanse garnizoen op Pantelleria (Italiaans eilandje tussen SiciliŽ en TunesiŽ) wordt door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen.
- In de Atlantische Oceaan wordt de U-258 door Britse vliegtuigen tot zinken gebracht.
- De Amerikaanse 10e Vloot wordt opgericht om de Anti Onderzeeboot opraties in de Atlantische Oceaan te coŲrdineren.
- In de Stille Oceaan brengt de Amerikaanse onderzeeboot USS Pollack de, Japanse, bewapende koopvaarder Bangkok Maru tot zinken.
- Op New Britain (Bismarckarchipel) vallen Amerikaanse vliegtuigen Rabaul en Gasmata aan.
- In de Indische Oceaan wordt het Zweedse schip Sicilia door de U-181 tot zinken gebracht.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

21-05-1943:
Vrijdag
- (NL) De Joodsche Raad krijgt de opdracht 7000 'vrijgestelde' stafleden te selecteren voor deportatie.
- Japans offensief in Centraal-China. De Japanners beginnen met de laatste fase van hun expeditieonderneming naar midden-China (tot 13/6/53).
- (NL) Joden mogen niet meer in Amsterdam verblijven (behalve in het Spergebied).
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

22-05-1943:
Zaterdag
- Admiraal Karl DŲnitz , commandant van de Duitse marine , stopt de patrouilles in de noordelijke Atlantische Oceaan . Wegens het grote verlies van schepen en onderzeeŽrs.
- Radio Moskou maakt het besluit tot opheffing van de Komintern (de organisatie ter bevordering van de wereldrevolutie) van 15 mei 1942 bekend.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

23-05-1943:
Zondag
- Van deze datum tot 30-05-1943 verricht Hr.Ms. Soemba konvooidiensten tussen AlexandriŽ en Benghazi.
- (BelgiŽ) Leon Degrelle wordt door SS-leider Himmler ontvangen.
- De RAF voert een massaal bombardement uit op Dortmund.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

24-05-1943:
Maandag
- (BelgiŽ) De Gentenaar wordt definitief geschorst.
- Karl DŲnitz trekt zijn vloot van U-boten terug uit de Atlantische Oceaan. De Slag om Atlantische Oceaan is voor de Duitsers verloren, de verliezen zijn te groot (in totaal 48 U-boten). Dit is echter niet het einde van de U-bootoorlog. Een jaar later (mei 1944) zal de eerste U-boot met een Schnorkelvoorziening in dienst treden.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

25-05-1943:
Dinsdag
- In Bulgarije mogen de Joden niet langer in de steden wonen.
- In de nacht wordt Dusseldorf (Duitsland) door 759 Britse vliegtuigen aangevallen.
- De Britten vallen, met 12 bommenwerpers, het vliegveld van Abbeville (Frankrijk) aan.
- Duitse luchtaanval op de Engelse plaatsen Brighton (met 24 vliegtuigen waarvan er 1 verloren ging) en Folkestone (met 19 vliegtuigen waarvan er ook 1 verloren ging).
- In de Golf van Biskaje raakt de Duitse mijnenveger Sperrbrecher-173 een mijn en wordt aan de grond gezet.
- Calabria (SiciliŽ) wordt door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen.
- De Italiaanse torpedoboot Groppo wordt, tijdens een Amerikaans bombardement op Messina (SiciliŽ), tot zinken gebracht.
- De U-414 wordt, in de Middellandse Zee, door het Britse korvet HMS Vetch tot zinken gebracht.
- Het Italiaanse garnizoen op Pantelleria (Italiaans eilandje tussen SiciliŽ en TunesiŽ) wordt door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen.
- Ten zuiden van IJsland wordt de U-467, door Amerikaanse vliegtuigen, tot zinken gebracht.
- Konvooi HX 241 vertrekt van New York City (Amerika) naar Liverpool (Engeland).
- Eindconclusie van de Washingtonconferentie, "de datum voor de invasie van Frankrijk is 1 mei 1944".
- Het eiland Kiska (Aleoeten) wordt door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen.
- Madang (Nieuw Guinea) wordt door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen.
- Op New Britain (Bismarckarchipel) vallen Amerikaanse vliegtuigen Cape Gloucester aan.
- Britse vliegtuigen vallen Buthidaung (Birma) aan.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

26-05-1943:
Woensdag
- Jodenrazzia's in Amsterdam. Deportatie van 13.000 joden.
- Een leger van 120.000 astroepen doet een aanval op 16.000 communistische patrizanen in Montenegro in JoegoslaviŽ.
- DŲnitz geeft de U-boten bevel zich op de zuidelijke Atlantische Oceaan te concentreren.
- De Britse Marine en de RAF doen aanvallen in de Golf van Biskaje.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

27-05-1943:
Donderdag
- Afsluiting van de Trident-conferentie in Washington Er wordt besloten dat 1 mei 1944 de datum voor de operatie Overlord zal zijn; na de verovering van Sicilie (operatie Husky) moet Italie worden uitgeschakeld; de olievelden in Ploetsi (Roemenie) zullen vanaf de bases in de Middellandse Zee worden gebombardeerd; de levering van wapens en munitie aan China zal worden uitgebreid. Gemeenschappelijke strategie ter onderwerping van Japan: doorbraak naar Japan over de Midden-Pacific.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

28-05-1943:
Vrijdag
- (BelgiŽ) Zeebrugge (BelgiŽ) wordt door 12 Britse vliegtuigen aangevallen.
- In een treffen met Duitse schepen, in Het Kanaal, zinkt de Britse MGB, "MGB-100".
- Konvooi ONS 9 vertrekt van Liverpool (Engeland) naar Halifax (Canada).
- Een Britse militaire missie land, per parachute, in JoegoslaviŽ om zich bij de partizanen van Tito te voegen.
- Livorno en Foggia (ItaliŽ) worden door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen, door deze aanvallen zinken in Livorno de Italiaanse torpedoboten Antares en Bassini plus het Italiaanse korvet FR-52.
- Britse vliegtuigen brengen, in de Middellandse Zee, de U-755 tot zinken.
- Konvooi MKF 15 vertrekt van Algiers (Algerije) naar De Clyde (Engeland).
- Op de Atlantische Oceaan wordt de U-304 door Britse vliegtuigen tot zinken gebracht.
- Konvooi UGS 9 vertrekt van New York City (Amerika) naar Oran (Algerije).
- Nabij de Koerillen brengt de Amerikaanse onderzeeboot USS S-41 het Japanse schip Asuka Maru tot zinken.
- Op de Solomoneilanden worden de eilanden Kolombangara en New Georgia door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen.
- Wewak (Nieuw Guinea) wordt door Amerikaanse vliegtuigen aangevallen.
- Nabij Okinawa wordt het Japanse schip Akatsuki Maru door de Amerikaanse onderzeeboot USS Saury tot zinken gebracht.
- Yoyang (China) wordt aangevallen door Amerikaanse vliegtuigen.
- Het Noorse schip Storaas en het Amerikaanse schip Agwimonte worden, in de Indische Oceaan, door de U-177 tot zinken gebracht.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

29-05-1943:
Zaterdag
- De RAF voert een massaal bombardement uit op Wuppertal er vallen 2.450 doden.
- De Chinezen lanceren een offensief op de Hupeh-Hunan grens met steun van de Amerikaanse luchtmacht.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

30-05-1943:
Zondag
- Van deze datum tot 05-06-1943 verricht Hr.Ms. Soemba konvooidiensten in het oostelijk deel van de Middellandse Zee.
- Het Japanse verzet op Attu stort in.
- Churchill en De Gaule arriveren in Algiers.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

31-05-1943:
Maandag
- DŲnitz heeft een bespreking met Hitler over de U-boten oorlog op de Berghof.
- Japanse rijksconferentie over de toekomstige status van IndonesiŽ.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

 

TERUG