DE TIJDLIJN DER
TWEEDE WERELDOORLOG

FEBRUARI 1942

TERUG

 

01-02-1942:
Zondag
- (NL) De eerste groep Nederlandse joden wordt in de werkverruiming geplaatst. Later wordt er te Ellecom een speciaal kamp met SS-bewaking opgericht.
- (NL) Hr.Ms. Van Speijk wordt bij de Duitse marine als "K III" (kanonneerboot 3) in dienst gesteld (zie 10-05-1940).
- De cryptografen uit Bletchley Park kunnen Shark, de code van de Duitse marine in de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee, niet meer decoderen en resulteert in het grote zwarte gat. De reden was dat de Duitse marine een vierde rotor en een nieuw reflectorwiel voorzagen in de Enigma codeermachines die in gebruik waren op de U-boten in de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee. Het zwarte gat zal meer dan tien maanden duren.
- Installatie van een Noorse regering onder leiding van minister-president Quisling door de Rijkscommissaris Terboven.
- De Marshall- en Gilberteilanden worden aangevallen door de Amerikaanse vliegdekschepen Enterprise en Yorktown en de kruisers Northampton en Salt Lake City.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

02-02-1942:
Maandag
- Japanse landingen op Ambon.
- Het Britse 8e leger stabiliseert de linie Gazala - Bir Hakeim.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

03-02-1942:
Dinsdag
- (NL) De namen van de levende leden van het Huis van Oranje worden verboden.
- Hr.Ms. Sumatra vertrekt naar Trincomalee, met aan boord oudstejaars adelborsten voor de zeedienst, de marinestoomvaartdienst en de administratie.
- Hr.Ms. Tromp wordt ingedeeld bij de 'Combined Striking Force'.
- Ambon capituleert.
- Begin van de Japanse luchtaanvallen op Port Moresby (Nieuw-Guinea).
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

04-02-1942:
Woensdag
- Hr.Ms. De Ruyter, Hr.Ms. Van Ghent, Hr.Ms. Tromp en Hr.Ms. Piet Hein nemen, met de 'Combined Striking Force', deel aan de actie bij Kangean.
- Rommel verovert Derna.
- Japan eist een onvoorwaardelijke overgave van Singapore, de Britten weigeren.
- Beaverbrook wordt aangesteld als minister van Productie.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

05-02-1942:
Donderdag
- De Verenigde Staten verklaart de oorlog aan Thailand.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

06-02-1942:
Vrijdag
- (NL) Overdag leggen de Britten, met 46 vliegtuigen, mijnen nabij de Friese eilanden (Noordzee).
- In de nacht wordt Brest (Frankrijk) door de Britten met 60 vliegtuigen gebombardeerd.
- Rashid Ali en de "Grote Mufti" van Jeruzalem arriveren, vanuit Duitsland, in ItaliŽ.
- De "Grote Mufti" van Jeruzalem heeft een onderhoud met Benito Mussolini.
- In Egypte vormt de, anti-Britse, politicus Nahas Pasha een nieuwe regering.
- Op de Atlantische Oceaan wordt de U-82 door de Britse " sloop" HMS Rochester en korvet HMS Tamarisk tot zinken gebracht.
- Op de Atlantische Oceaan wordt het Panamese schip Halcyon door de U-109 tot zinken gebracht.
- Op de Atlantische Oceaan wordt het Britse schip Opawa door de U-106 tot zinken gebracht.
- Op de Atlantische Oceaan wordt het Amerikaanse schip Major Wheeler door de U-107 tot zinken gebracht.
- Op Luzon (Filippijnen) landen Japanse versterkingen die direct naar het front op het schiereiland Bataan gaan.
- Oorlogsschepen en andere vaartuigen vertrekken, met vluchtelingen, van Singapore.
- Japanse troepen bezetten Samarinda, nabij Borneo, en nemen de oliefaciliteiten in.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

07-02-1942:
Zaterdag
- Verdediging van het zuidoostelijke strand van Cyrenaica door Duitse troepen.
- Laatste fase van de strijd om Singapore: nadat eenheden van de Japanse gardedivisie in de nacht van 8/2/42 op het eiland Ubin in het oostelijk deel van de Straat van Johore zijn geland, begint op dezelfde dag de beschieting van het eiland Singapore door de artillerie van het 25ste Japanse leger. In de nacht van 10/2/42 steken de 5de en de 8ste Japanse divisie de Straat van Johore over, waarna de volgende nacht de gardi-divisie en twee tankeenheden volgen. Tot 15 februari dringen de Japanners de Britten in de stad Singapore terug, waarop de verdediger, luitenant-generaal Percival, 's avonds op 15 februari met ongeveer 70 000 man capituleert voor de opperbevelhebber van het Japanse leger, luitenant-generaal Yamashita.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

08-02-1942:
Zondag
- Aankomst van Hr.Ms. Isaac Sweers te Colombo, waar zij voor onderhoud en reparatie een dokbeurt onderging.
- De Japanse luchtmacht voert een aanval op Soerabaja uit.
- Britse troepen houden stand bij El Gazala, 60km ten westen van Tobroek (LibiŽ) en brengen hiermee komt de opmars van het Afrikakorps tot stilstand.
- Fritz Todt, Rijksminister voor bewapening en munitie in het Nazi-regime komt om het leven bij een vliegtuigongeluk nabij het Duitse hoofdkwartier Wolfsschanze (Rastenburg). Hij wordt opgevolgd door Albert Speer.
- Russische troepen isoleren (omsingelen) 90.000 Duitsers in het Demjansk-gebied.
- Japanse eenheden bezeten Gasmara op New Britain (Bismarck Archipel).
- (nacht) Eenheden van de Japanse gardedivisie landen op het eiland Ubin in het oostelijk deel van de Straat van Johore, op dezelfde dag begint de beschieting van het eiland Singapore door de artillerie van het 25ste Japanse leger.
- Japanse troepen gaan bij Singapore aan land.
- Manuel Quezon (president van de Filippijnen) stelt de Verenigde Staten voor om zijn land onafhankelijk te verklaren en de Filippijnse eenheden te demobiliseren, zodat de Japanse en Amerikaanse troepen kunnen vertrekken. De Verenigde Staten zien niets in dit voorstel.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

09-02-1942:
Maandag
- (NL) 150 staatloze joden uit Utrecht worden overgebracht naar Amsterdam of Westerbork.
- De Japanners nemen Martaban, in Birma, in en landen bij Makassar op Celebes (Nederlands IndiŽ).
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

10-02-1942:
Dinsdag
- (NL) Het protest, van 2.400 kunstenaars, tegen de Kultuurkamer wordt aan Seyss-Inquart.
- Groot-BrittanniŽ biedt de Verenigde Staten 34 antionderzeebootjagers met bemanning aan in de strijd tegen de U-Boten.
- (nacht) De 5de en de 8ste Japanse divisie steken de Straat van Johore over, waarna de volgende nacht de garde-divisie en twee tankeenheden volgen. De Japanse troepenmacht drijft de Britse, Brits-Indische en Australische troepen tot op 15 km van de stad Singapore.
- De Japanners landen op Makassar en Sumatra.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

11-02-1942:
Woensdag
- Indienststelling van Hr.Ms. Van Galen ex HMS "Noble".
- Adolf Hitler prijst het optreden van het Vlaamse legioen in de slag on Leningrad, hierop roept Lťon Degrelle iedereen op zich aan te sluiten bij het Waalse legioen.
- De Verenigde Staten zend troepen naar Curacao en Aruba voor de verdediging van belangrijke olieraffinaderijen.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

12-02-1942:
Donderdag
- (NL) Begin van de aanmeldingscrisis in de toneelwereld. (Alle Nederlanders die met het toneel verbonden zijn dienen zich verplicht aan te sluiten bij de Nederlandse Cultuurkamer)
- Japanse troepen veroveren Bandjermasin, de hoofdstad van Borneo.
- De 'Scharnhorst', 'Gneisenau' en 'Prinz Eugen' ontsnappen uit de haven van Brest door Het Kanaal naar de Noordzee.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

13-02-1942:
Vrijdag
- Hr.Ms. Java voegt zich bij de 'Combined Striking Force' en neemt deel aan de actie bij Kangean.
- Hitler ziet af van de invasie van Groot-BrittanniŽ (Operatie SeelŲwe).
- Japanse troepen bezetten de stad Medan in Nederlands IndiŽ.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

14-02-1942:
Zaterdag
- De Noorse evangelisch-lutherse bisschoppen zenden een protestbrief aan de minister van kerkelijke zaken en onderwijs vanwege de nazificatie maatregelen.
- Japanse parachutisten worden gedropt op drie verschillende punten in het gebied van olieraffinaderijen rond Palembang, Sumatra.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

14/15-02-1942
Zaterdag / Zondag
- Hr.Ms. Tromp neemt deel aan de acties bij Banka en Biliton.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

15-02-1942:
Zondag
- Hr.Ms. Java, Hr.Ms. De Ruyter, Hr.Ms. Kortenaer, Hr.Ms. Piet Hein en Hr.Ms. Banckert nemen deel aan de actie bij Gasparstraten. Op deze datum, tijdens de tocht naar de Gaspar Straten, liep Hr.Ms. Van Ghent in de Stolzestraat, tussen Banka en Billiton, op het rif van Bamidjo, nabij de Lima Eilanden, in de positie 03.05 Z.B. en 107.21 O.L. Hr.Ms. Van Ghent werd ter plekke, nadat een groot deel van de inventaris in veiligheid was gebracht, door de bemanning vernield.
- Hr.Ms. Sumatra komt aan te Trincomalee en wordt ingedeeld bij het 5e kruisereskader.
- Russische parachutisten worden in het Demjansk-gebied gedropt, maar worden vernietigt.
- Luitenant-generaal Percival, opperbevelhebber van de Engelse troepen in Singapore, ondertekent de onvoorwaardelijke overgave van Singapore. Van de geallieerde troepen zijn er 9.000 gesneuveld en er worden 138.000 Britse en Australische soldaten krijgsgevangen genomen.
- Japanse troepen landen op de Zuidoost kust van Sumatra nabij de monding van de rivier de Musi.
- Palembang wordt door de Japanners veroverd.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

16-02-1942:
Maandag
- (NL) De Nederlandse Rijkscommissaris Seyss-Inquart krijgt een brief overhandigd met daarin het protest van 2.400 kunstenaars tegen de Nederlandse Kultuurkamer.
- Een U-boot brengt bij Aruba een tanker tot zinken en vuurt met zijn dekgeschut op de olie- installaties aan de wal.- Japanse troepen veroveren Palembang, Sumatra.
- Duitse duikboten brengen 3 olietankers tot zinken en beschieten een raffinaderij op de Nederlandse Antillen.
- De integratie van het Amerikaanse en Britse opperbevel, de Combined Chiefs of Staff, komt tot stand.
- Nieuwe landbouwwet voor de bezette gebieden in het oosten door Rosenberg uitgevaardigd.
- Eerste Duits-Italiaanse onderzeeboot-operaite in de Caribische Zee en in de wateren rondom de Antillen: 6 U-boten brengen 32 schepen van tezamen 158. 395 BRT. tot zinken, 5 Italiaanse onderzeeers brengen 16 schepen met in totaal 96. 305 BRT. tot zinken.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

17-02-1942:
Dinsdag
- (NL) Vertegenwoordigers van kerkgenootschappen protesteren bij Seyss-Inquart tegen de behandeling van de joden.
- Hr.Ms. Van Nes wordt, als escorteur van het s.s. "Sloet van de Beele" van de Koninklijke Pakketvaart Maatschappij, ten zuiden van het eiland Banda, door Japanse vliegtuigen van het vliegdekschip "Ryujo" tot zinken gebracht in de positie 03.27 Z.B. en 106.38 O.L. Hierbij verloren 68 opvarenden het leven.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

18-02-1942:
Woensdag
- Japanse bommenwerpers bombarderen Surabaja en Japanse troepen landen op Bali en bezetten Denpasar (Nederlands IndiŽ).
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

19-02-1942:
Donderdag
- (NL) Ca. 2000 kunstenaars protesteren tegen de oprichting van de Nederlandsche Kultuurkamer.
- De meeste Nederlandse acteurs melden zich aan bij de cultuurkamer, uitzonderingen zijn de groepen van Albert van Dalsum, Ko Arnoldi en Pierre Balledux, deze groepen worden hierop opgeheven.
- Hr.Ms. Java neemt deel aan de actie in de Straat Bandoeng.
- Hr.Ms. De Ruyter komt in gevecht in Straat Bandoeng.
- Hr.Ms. Piet Hein wordt, tijdens een gevecht in Straat Bandoeng, tot zinken gebracht door artillerievuur en torpedo's van de Japanse torpedobootjagers "Osiho", "Michishio" en "Asashio" in de positie 08.40 Z.B. en 15.20 O.L.
- De (tot nu toe) vrijwel onbekende generaal Dwight D. Eisenhower wordt het hoofd van de algemene planningsstaf van het Amerikaanse leger. Hij maakt zich sterk voor de Amerikaanse troepenopbouw in Engeland (Operatie Bolero) en denkt na over een invasie van het vaste land van Europa over Het Kanaal vanuit Engeland (Operatie Sledgehammer).
- De op Bandoeng (Java) gestationeerde Amerikaanse B-17 vliegtuigen worden door de Japanse luchtmacht vernietigd.
- Japanse troepen landen op Timor, Nederlandse troepen trekken het binnenland in.
- De Japanse invasie van Bali.
- De Japanners bombarderen Darwin. Er worden 16 schepen tot zinken gebracht en 172 mensen komen om.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

20-02-1942:
Vrijdag
- Hr.Ms. Tromp wordt ernstig beschadigd in het gevecht in Straat Bandoeng, waarbij elf opvarenden om het leven kwamen. Volgens de Japanse nieuwsmedia was het schip tot zinken gebracht. Naast HMS 'Ark Royal' is Hr.Ms. Tromp overigens het meest 'tot zinken gebrachte schip', want niet minder dan vijfmaal werd door de Japanse radio bekendgemaakt dat het Nederlandse oorlogsschip was gezonken. De AustraliŽrs gaven de kruiser daarom de bijnaam 'THE GHOSTSHIP'.
- De Duitse regering besluit 627.000 Russische arbeiders naar Duitsland te halen.
- In Frankrijk worden politieke leiders van de Derde Republiek door het Vichy opperste gerechtshof berecht. Ze zouden verantwoordelijk zijn voor de vernederende nederlaag in 1940. Lťon Blum (voormalig premier), Paul Reynaud en Edouard Daladier verdedigen zich zo glansrijk dat dit proces nooit is afgesloten.
- Amerika geeft Rusland een lening van een miljard dollar.
- Japanse troepen bereiken de straat Sunda op Sumatra tegenover de westpunt van Java (Nederlands IndiŽ).
- Japanse landingen op Bali en Timor.
- Rond middernacht, 75 mijl zuidwest van Halifax (Canada), brengt de U-96 het Britse schip MS Empire Seal tot zinken, er valt 1 dode en 56 overlevenden worden worden door het Britse CAM schip Empire Flame opgepikt en naar Halifax gebracht.
- Om 04.53 brengt de U-96 het Britse schip MS Lake Osweya tot zinken.
- Om 04.00 op 25 mijl ten oosten van Trinidad brengt de U-129 het Noorse schip SS Nordvangen tot zinken.
- Om 11.31 op 60 mijl ten westen van Martinique raakt de U-156 het Amerikaanse SS Delplata met 3 torpedo's, het schip blijft drijven en de gehele bemanning (53 man) wordt de volgende dag opgepikt door USS Lapwing, die het schip met kannonvuur tot zinken brengt daar zij niet te bergen was.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

21-02-1942:
Zaterdag
- Nederlands-Indie ontvangt nieuwe commando's uit Washington: Java moet tot het uiterste worden verdedigd door zee- en luchtmacht.
- Rommel opent een offensief tegen het Britse 8e leger.
- Britse troepen in Birma beginnen de terugtocht over de Sittang.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

22-02-1942:
Zondag
- Luchtmaarschalk Sir Arthur "Bomber" Harris neemt de leiding van het R.A.F. Bombercommand op zich.
- Als eerste Amerikaanse commando in Europa wordt in Engeland het US Army Bomber Command onder brigadegeneraal Eaker opgericht.
- De VS president Roosevelt beveelt generaal McArthur om de Filipijnen (Bataan) te verlaten, tevens wordt hij bevorderd tot opperbevelhebber van de Geallieerde legers in het Zuidwesten van de Oceaan (AustraliŽ).
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

23-02-1942:
Maandag
- (NL) Arbeidsinzet (de Arbeitseinsatz) in Duitsland wordt verplicht (alle Nederlanders werden verplicht voor de Duitsers te gaan werken.).
- (NL) Hr.Ms. Tromp vertrekt naar Fremantle om daar definitief te worden hersteld.
- Groot-BrittanniŽ, AustraliŽ de Verenigde Staten en Nieuw-Zeeland tekenen een verdrag tot wederzijdse bijstand.
- Nieuw Russisch offensief aan het centrale front.
- Bali grotendeels door de Japanners bezet.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

24-02-1942:
Dinsdag
- (NL) Te Tandjong Perak (Priok?) wordt Hr.Ms. Banckert door Japanse luchtaanvallen beschadigd. En op 28-02-1942 nogmaals.
- Het Poolse Verbond voor gewapende strijd krijgt de naam Armia Krajowa (AK), Vaderlands leger.
- Het Amerikaanse vliegdekschip Enterprise leidt de aanval op de Japanners op het eiland Wake.
- Eenheden van de Japanse vloot o.l.v. admiraal Nisjimoera in de Java Zee gesignaleerd.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

25-02-1942:
Woensdag
- Het A.B.D.A.-commando wordt opgeheven, de commandant Sir Archibald Wavell wordt opperbevelhebber in India, de verdediging van Java wordt aan de Nederlanders overgelaten, Britse, Australische en Amerikaanse eenheden zullen hulp bieden.
- In Los Angeles (USA) worden massale salvo's met afweergeschut afgevuurd uit angst voor een luchtaanval.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

26-02-1942:
Donderdag
- Tijdens een bombardement op Kiel wordt de Duitse slagkruiser Gneisenau zeer zwaar beschadigd. De schade is zo zwaar dat het schip nooit meer in de vaart is gekomen.
- Eenheden van de Japanse vloot o.l.v. admiraal Moerita in Straat Karimata gesignaleerd.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

27-02-1942:
Vrijdag
- Slag in de Javazee. Tevergeefs proberen de geallieerde zeestrijdkrachten (onder bevel van schout-bij-nacht Doorman) met 5 kruisers en 9 torpedobootjagers de vanuit de Straat van Makassar naar het zuiden varende Japanse invasievloot voor Java tegen te houden.
- Hr.Ms. Java neemt deel aan de Slag in de Javazee en wordt om 23.32 uur getroffen door een torpedo van de Japanse zware kruiser 'Nachi', en zonk ongeveer 20 minuten later, in de positie 06.00 Z.B. en 122.05 O.L. Van de bemanning sneuvelde 96 procent (512 man) waaronder de commandant Ktz. P.B.M. van Straelen.
- Tijdens de Slag in de Javazee wordt Hr.Ms. De Ruyter om 23.34 uur getorpedeerd door de zware Japanse kruiser 'Haguro' en zonk ongeveer 1,5 uur later (28-02-1942) in de positie 06.00 Z.B. en 112.05 O.L., circa 35 mijl ten zuidwesten van Bawean.
- Hr.Ms. Kortenaer wordt, tijdens de Slag in de Javazee, tot zinken gebracht in de positie 06.29 Z.B. en 112.05 O.L., door een torpedo van de Japanse kruiser 'Haguro' circa 43 mijl ten zuidwesten van Bawean. Hierbij verloren 59 opvarenden het leven.
- De Britten verliezen HMS Electra en HMS Jupiter in de Slag in de Javazee.
- Tijdens de Slag in de Javazee escorteert Hr.Ms. Witte de With de beschadigde Britse kruiser HMS "Exeter" naar Soerabaja.
- Op datum krijgt Hr.Ms. Soemba opdracht om op te stomen naar de westkust van Sumatra. Zij heeft op dat moment nog maar 30 ton brandstof aan boord, maar in de Veeckensbaai ligt de tanker TAN 8 op haar post, waar zij gaat bunkeren. Nog diezelfde avond verschenen zes Japanse kruisers met een landingsvloot voor Merak. Hr.Ms. Soemba ligt onder de hoge wal van Enggano om niet ontdekt te worden. Onder bescherming van de nieuwe luchtverdediger Hr.Ms. Jacob van Heemskerck weet zij te ontkomen.
- Japanse bommenwerpers vallen Port Blair, de hoofdstad van de Andamanen aan.
- De Slag in de Javazee. Een geallieerde vloot onder commando van Schout-bij-nacht Doorman slaagt er niet in een Japanse vloot voor de invasie van Java tegen te houden, Schout-bij-Nacht Karel Doorman sneuvelt hierbij.
- Het Russisch offensief in de Krim wordt voortgezet op het Kerch-schiereiland en bij Sebastopol.
- Engelse commandoraid op Bruneval ter verkrijging van gegevens over het aldaar geplaatste radarapparaat.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

28-02-1942:
Zaterdag
- (NL) Invoering van de aanmeldingsplicht voor werklozen.
- De eerste wapendroppings t.b.v. het Nederlandse verzet vinden plaats
- Om circa 01.00 uur zinkt Hr.Ms. De Ruyter, nadat zij ongeveer 1,5 uur eerder (27-02-1942 om 23.34 uur) getorpedeerd was door de zware Japanse kruiser 'Haguro', in de positie 06.00 Z.B. en 112.05 O.L., circa 35 mijl ten zuidwesten van Bawean. Met het schip ging naast Schout-bij-nacht K.W.F.M. Doorman ook haar commandant Kltz. E.E.B. Lacomblť en 365 opvarenden ten onder.
- Tijdens een poging van Hr.Ms. Evertsen om samen met USS 'Houston' en HMAS 'Perth' via Straat Soenda naar de Indische Oceaan uit te breken, raken de schepen in gevecht met Japanse kruisers en torpedobootjagers, waarbij Hr.Ms. Evertsen in zinkende toestand op het kustrif van het eiland Seboekoe Besar werd gezet.
- Te Tandjong Perak (Priok?) wordt Hr.Ms. Banckert, voor de tweede maal, door Japanse luchtaanvallen geteisterd waardoor er nog meer schade ontstond, het schip wist toch het Marine Etablissement in Soerabaja te bereiken alwaar het schip op 02-03-1942 door de bemanning werd vernield.
- Hr.Ms. Isaac Sweers vertrekt van Colombo naar de Indische wateren, maar onderweg ontving men een telegram om terug te keren omdat de Slag in de Javazee was gestreden.
- De Japanse invasie van Java.
- Britse parachutisten vernietigen een Duits radarstation in Bruneval. De para's ontsnappen, met buitgemaakt materieel, over zee.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

28-02/01-03-1942:
Zaterdag / Zondag
- Actie in Bantambaai; verlies van de 'Exeter'.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

 

 

TERUG